MENNO VON BRUCKEN FOCK

IAN ANDERSON (JETHRO TULL)

IAN ANDERSON
zaterdag, maart 15, 2014
ANDERSON, IAN

TULL is dood, Ian Anderson als “dwalende mens” is springlevend!

Jethro Tull is niet meer: zo deelde Ian Anderon, mede-oprichter en allesbepalende roerganger recentelijk mede. Is de muziek die velen van ons raakte vanaf eind jaren zestig dan nu aan een eind gekomen? Allesbehalve dat, want na het succesvolle Thick As A Brick 2 (TAAB2) bracht Anderson met dezelfde band als waarmee hij de laatste jaren toert, opvolger Homo Erraticus uit. Een album dat zowel herinneringen oproept als door zijn diepgang imponeert en frisser klinkt dan TAAB2 (tipnotering in iO Pages 121). In het najaar zal Anderson ook Nederland weer aandoen om zijn nieuwe geesteskind te promoten. De hoofdpersoon Gerald Bostock in Thick As A Brick (1972) werd opnieuw geïntroduceerd in TAAB2. Gerald  figureerde als tourmanager voor Anderson, een baantje dat hij aannam tijdens een sabbatical voor zijn werk. Bostock is nu met semi-pensioen en stuit op schrijfsels van ene Ernest T. Parritt, een amateur historicus. Deze beschrijft een aantal belangrijke gebeurtenissen voor het Verenigd Koninkrijk van primitieve mens tot in de toekomst. De aartsvader van de progressieve folk-rock heeft deze mijlpalen in de Britse geschiedenis op muziek gezet nadat hij de door Bostock aangepaste lyriek toegestuurd had gekregen.

Anderson heeft een uitgesproken voorkeur voor voedsel uit India en is een fervente kattenliefhebber. Begin van dit millennium zette hij zich in voor het Andean Mountain Cat project om zijn genegenheid voor katactigen te onderstrepen. De nog altijd supergemotiveerde Anderson bleek genegen om een beperkt aantal vragen telefonisch te beantwoorden en bewees zelfverzekerd dat het hem weinig moeite kostte om zijn mening over diverse zaken te ventileren.

Ian, je staat al bijna 50 jaar op het podium. Hoe was het toen en wat biedt optreden vandaag de dag voor uitdaging?

(glimlacht) Ik denk dat ik een jaar of 19 was toen ik voor het eerst regelmatig op het podium stond. Terugkijkend denk ik dat die eerste jaren een leerproces zijn geweest. Vanaf het tweede Jethro Tull album kregen we meer loon naar werken. De muziek werd steeds meer origineel en vereiste concentratie om die live te kunnen brengen. De uitdaging toen was voor mij om mijn eigen helden te evenaren op het podium, zijnde mensen van de leeftijd van mijn vader. De ‘scene’ van toen bestond grotendeels uit ‘ouwe mensen’ en het idee wat ik er van kreeg was dat een muzikant gewoonlijk doorging totdat ie om zou vallen! De uitdaging vandaag de dag is dat je dit werk, want dat is het toch in feite, op hoog niveau kunt blijven doen. En het is een geweldige baan! Ik weet zeker dat jij het ook leuk werk zou vinden.

Daar ben ik rotsvast van overtuigd! Alleen ik heb dat talent dat jij bezit niet!

Wel, talent is zeker iets wat helpt maar je moet ook bepaalde vaardigheden leren: het gaat niet alleen om kennis maar ook praktijkervaring. Oefening baart kunst! Ik vergelijk een optreden het wel eens met een piloot van een jumbojet: speciale aandacht voor het opstijgen, het begin van de vlucht dus en aan het eind van die vlucht besteedt je de uiterste concentratie aan een goede landing en dan hoop je maar dat de passagiers een tevreden gevoel overhouden aan de trip.

Dat is een bijzonder fraaie vergelijking Ian. Recentelijk kwam ik een tekst tegen waarin beweerd werd dat jij één van de rijkste rock-muzikanten zou zijn …..?

(resoluut onderbrekend). Oh nee, dat is zeker niet zo. Ik ben welgesteld, dat wel maar daar heb ik ook 40+ jaren hard voor gewerkt. De muzikanten die echt rijk zijn moet je zoeken in een band als de Rolling Stones. Zij hebben overduidelijk een gigantisch fortuin vergaard, niet zozeer met hun platen als wel met tournees. Bands als Pink Floyd, Queen en U2 hebben ook ontzettend veel geld verdiend met eindeloos toeren en tegelijk ook verpletterende platenverkopen. Ik vind het wat confronterend om te moeten vaststellen dat een Bono, die luidkeels aan ons vraagt om hem te helpen de wereld te redden, zijn uiterste best doet om het fortuin wat hij bijeen gesprokkeld heeft uit handen te houden van de belastingdienst. Hij heeft dat dus in Nederland vastgezet: heb je daar commentaar op?

Nou, nee niet direct eigenlijk …..

(onderbreekt opnieuw) maar laten we verder over Bono praten: mijn schatting is dat ie op zijn minst een honderd miljoen pond bezit. Waarom zou hij daar dan niet een deel van kunnen missen om aan de fiscus af te dragen, net als de rest van ons? Waarom probeert hij het land te belazeren waarin hij is opgegroeid? Zou het niet meer verantwoord zijn, zowel ethisch als moreel gezien, om het land wat hem mede heeft gemaakt tot wie hij nu is zijn rechtmatige aandeel af te staan? Met een dergelijke houding behoort hij mijns inziens tot de absolute klojo-categorie: iemand die geen reet geeft om de mensen die hem hebben gevoed, met wie hij op school zat en die hem hebben onderwezen. Dat kan toch niet juist zijn? Mensen die zo verschrikkelijk rijk zijn en dan al dat geld willen meenemen hun graf in: het slaat nergens op. Ik ga niet zo ver dat ik hardop zeg dat Bono een slecht mens is, want ik ken niet het hele verhaal dus ik moet hier een slag om de arm houden. Het is echter wel zo dat er veel over is geschreven en Bono zeker niets gedaan heeft om die beweringen te weerleggen

Heeft jouw leiderschap binnen de band je welgesteld gemaakt of was het die periode waarin je goed geboerd schijnt te hebben in de zalmkwekerij?

Kijk, in 1973 en de jaren daarna begonnen we flink geld te verdienen. Ondanks het feit dat het percentage inkomstenbelasting in die tijd rond de 83% bedroeg, het percentage belasting op winst uit onderneming zelfs 98%, besloten we om het Verenigd Koninkrijk niet de rug toe te keren en dat was een weloverwogen keuze. Gelukkig kwam de toenmalige regering tot de ontdekking dat dit soort absurd hoge belastingpercentages schadelijk waren voor onze  economie dus enkele jaren later werden die bijgesteld naar wat minder extreme hoogten die we vandaag de dag nog hebben. Mijn totale afdracht aan de belasting bedraagt ongeveer 50% van wat ik verdien en ik vind dat eigenlijk wel billijk. Voor ambtenaren, leerkrachten, doctoren, verplegers zou zo’n percentage waarschijnlijk echt te hoog zijn. Maar voor de rijken vind ik dat ’t best wel zo kan. Ik kan me niet voorstellen dat als je 20 tot 30 miljoen per jaar verdient dat je al dat geld nodig hebt. Met de helft ben je nog steeds stinkend rijk toch? Mensen die hun superdeluxe jacht aanmeren in Monaco om de grand prix te gaan zien…. Zo over de top… die mogen van mij best 75 % belasting betalen! Als je toch elk jaar 5 miljoen zou overhouden dan kun je toch twee riante huizen bezitten en een stel Porsche ’s erbij? Ik denk dat ik een pragmatische socialist ben.

Het is mij duidelijk dat deze materie je na aan het hart ligt maar ik vroeg eigenlijk naar jouw rol als leider van de band als sleutel naar zakelijk succes…

(lacht) Nou, eerlijk gezegd denk ik dat we net zo goed geboerd zouden kunnen hebben als iemand anders de scepter had gezwaaid maar zo zit ik nu eenmaal in elkaar: ik houd ervan beslissingen te nemen, ik weet graag wat er speelt en daarom heb ik vanaf 1974 die rol van manager op mij genomen. Bij een optreden verdienden we allemaal evenveel maar omdat ik alle muziek schreef en de platen produceerde had ik uiteraard een hoger totaalinkomen. Daarom kon ik het mij ook permitteren om tournees te organiseren of kosten te maken voor het opnemen van een nieuw album. Ik regelde alles: tournees, vervoer, verzekeringen, het kantoor, opslagruimten en noem maar op en ik heb met het advies van professionals en al doende geleerd om wijs met geld om te gaan en uit te maken wat rendabel zou zijn en wat niet. Als ik die functie zou uitbesteden zou ik a) veel tijd kwijt zijn om dat vak iemand anders bij te brengen en b) die persoon daar ook nog eens dik voor moeten betalen. In zo’n geval zou ik er niet over peinzen om naar landen als Australië of Nieuw Zeeland te gaan want dan zou zoiets zeker niet uit kunnen. Ik waan me soms net een reisagent en ik vind dat nog leuk ook, want als je bezig bent, is het net alsof je er daadwerkelijk al heen gaat.

En die zalmkwekerij in de jaren tachtig?

Een boerderij hebben was iets wat ik al jaren wilde. Ik raakte op de één of andere wijze geïntrigeerd door agricultuur en kreeg de kans om die hobby om te zetten tot daadwerkelijk werken in die branche en er ook nog een zakelijk succes van te maken. In de loop van 19 jaar ontwikkelden we onder anderen diverse viskwekerijen en drie verwerkingsbedrijven. In ons beste jaar behaalden we een winst van ongeveer 1 miljoen pond! Dat miljoen stopten we echter weer in het bedrijf want in 1998  brandde er één van de fabrieken uit en dat heeft me veel geld gekost. Toen ik vijftig werd en bijna 20 jaar in dit vak had geboerd zaten we in de weinig comfortabele positie van ‘middelgroot’ bedrijf. Om mee te blijven tellen moesten er keuzes worden gemaakt: kleinschalig worden of uitbreiden. We hadden toen zo’n 400 werknemers in dienst maar het grootste probleem was dat de omzet teveel leunde op één grote klant. We waren erg afhankelijk van een grote supermarktketen en we moesten terecht vrezen voor totaal bankroet als er iets fout zou gaan. Ik besloot toen alles op een nette manier af te ronden en dat ik de rest van mijn werkzame leven liever in de muziek-business wilde doorbrengen.  

e laatste aanwinst is een eigen platenlabel?

Ach, dat is een groot woord hoor! Het is meer dat je eigen etiket op een cd of dvd kunt plakken dan wat anders. Buiten de grote platenmaatschappijen gaat het steeds vaker zo. Het komt er op neer dat je een voor jou gunstige overeenkomst sluit met een PLC (public limited company), in mijn geval ‘Snapper Records’. Wij hebben een aantrekkelijke afspraak kunnen maken op provisiebasis. Anders dan de afgelopen veertig jaar worden er steeds meer van dit soort overeenkomsten gesloten. Ironisch genoeg is Chrysalis ook begonnen om dit soort deals te sluiten: met Island Records in Europa en Reprise Records in de VS. Feitelijk kreeg ik van Warner Brothers (die een aanzienlijk deel van EMI hebben overgenomen) vrijwel dezelfde overeenkomst aangeboden maar ik besloot liever in zee te gaan met een klein bedrijf met 15 werknemers dan met een gigant die 500 man in dienst heeft. Het is gewoon kleinschaliger en meer persoonlijk.

Er zijn decennia geweest dat ‘prog’ bijna een vies woord was, dat begint gelukkig te veranderen. Vanwaar jouw idee om Homo Erraticus een ‘prog album’ te noemen?

Ik heb dat op de mij gebruikelijk ironische wijze gezegd met een grijnslach op m’n gezicht! Ook ik was niet bijzonder gecharmeerd van de kreet ‘prog’, met name vanwege de relatie die het genre had met de muziek van een aantal arrogante muzikanten in de jaren zeventig die alleen maar wilden laten zien hoe goed ze waren. De benaming ‘progressieve rockmuziek’ zoals die gebruikt werd in 1969 om aan te geven dat het een meer avontuurlijke stroming binnen de rockmuziek betrof, was naar mijn smaak een term die de lading uitstekend dekte: ‘progressieve rock’ nam afstand van pop, rock ‘n’ roll en had iets onafhankelijks, iets avontuurlijks in zich. Velen van ons waren trots als de pers schreef dat het ‘progressieve rockmuziek’ was wat zij speelden. Nu is de kreet ‘prog’ weer in zwang en kunnen oude fans hun YES T-shirts met Roger Dean opdruk of hun Genesis T-shirts weer met gepaste trots dragen. Nu zien we als ‘proggers’ weer blije gezichten! Vorig jaar vertelde ik de pers nog dat ik een folk-prog-metal album ging maken en ik noemde daarbij niet kerkmuziek, klassieke muziek en middeleeuwse muziek want dat zou de zaken nodeloos gecompliceerd gemaakt hebben. In feite is dat echter wel het geval: Homo Erraticus heeft de wortels in al die verschillende stijlen.

Ik vind sommige stukjes best wel veel overeenkomsten hebben met werkjes van Blackmore’s Night…..

(luid gelach) Daar kan ik moeilijk commentaar op geven. Het is wel zo dat ik meegewerkt aan één nummer op zijn eerste album maar Ritchie duikt nadrukkelijk in de historie en blijft bewust in Middeleeuwse sferen hangen. Hij ziet er uit als een musketier en zijn vriendin als een fee uit een Germaans sprookje… Ik daarentegen spring met mijn muziek alle kanten op en leg vooral een link naar het heden.

Hoe kom je tot je composities?

Ik probeer altijd rationeel te zijn. Meestal zijn het een paar woorden en die geven me direct al een bepaald ritme, een melodielijn en soms zelfs met een enkele zin al akkoordenschema’s. Later bekijk ik die fragmenten kritisch en ga arrangeren, aanpassen of zelfs compleet veranderen. Ik probeer alles wel organisch te houden en juist niet methodisch te benaderen. Voor dit album had ik één stuk muziek en extrapoleerde vanuit dat stuk, kwam vervolgens tot enkele thema’s en kon zo eigenlijk het hele album verder ontwikkelen.

Is jouw methode om te componeren nu erg veel veranderd van zeg veertig jaar geleden?

Het is een deel van je rijpingsproces als songschrijver dat je bepaalde zaken anders gaat doen dan voorheen. Je bent beter in staat om je gedachten te ordenen en je kunt je beter concentreren op een bepaald onderdeel.

Waarom Ian Anderson en niet meer Jethro Tull?

Kun jij het verschil aangeven? Bij de eerste noten hoor je mensen zeggen ‘hé dit is Jethro Tull’! Voor mij is Jethro Tull die imposante verzameling materiaal van 1968 tot ongeveer  2003. Grotendeels werken waar ik zeker trots op ben maar in historisch perspectief moet je vast stellen dat het een band betreft die wel 28 verschillende bandleden heeft gekend en dat zijn niet allemaal mijn ‘broeders’ en toch in zekere zin ook weer wel. Ik ben ook nooit gelukkig geweest met wat een identiteitsroof bleek te zijn van een dooie…. En nog een vrij belangrijke Brit in de geschiedenis ook! Ik heb nog steeds het gevoel dat ons geld verdiend werd over de rug van die man wiens identiteit wij gestolen hadden en dat lijkt mij achteraf bezien toch echt niet zo fijntjes.

Met een enkel vriendelijk woord over zijn katten excuseerde Ian zich dat hij echt met iemand uit Parijs moest bellen. Anderson heeft mogelijk negen levens net als zijn geliefde huisdieren. Hij overleefde immers een ernstige vorm van trombose en ook al is zijn Homo Erraticus gewijd aan de zwervende mens, deze muzikant blijft voorlopig de wereld over zwerven en wij mogen hopen dat zijn muziek nog lang door zal mogen klinken.

Discografie Jethro Tull:

This Was                                                                    1968               

Stand Up                                                                   1969               

Benefit                                                                      1970               

Aqualung                                                                  1971               

Thick As A Brick                                                        1972               

A Passion Play                                                           1973               

War Child                                                                  1974               

Minstrel In The Gallery                                              1975               

Too Old To Rock N' Roll: Too Young To Die              1976               

Songs From The Wood                                              1976               

Heavy Horses                                                            1977               

Stormwatch                                                               1979               

A                                                                               1980               

The Broadsword And The Beast                                 1982               

Under Wraps                                                             1984               

Crest Of A Knave                                                       1987               

Rock Island                                                               1989               

Catfish Rising                                                           1991               

Nightcap: The Unreleased Masters 1973-1991         1993               

Roots To Branches                                                    1995

J-Tull Dot Com                                                         2000               

The Jethro Tull Christmas Album                              2003               

                                                                      

                       

Live:

Live - Bursting Out                                                                        1978

 

King Biscuit Flower Hour                                                                1981

Live At Hammersmith '84 (The Friday Rock Show Sessions)            1990   

A Little Light Music                                                                         1992                          

In Concert                                                                                      1995

Living With The Past                                                                       2002

Nothing Is Easy - Live At The Isle Of Wight 1970                            2004               

Aqualung Live                                                                                2005

Live At Montreux 2003                                                                   2007

Live At Madison Square Garden 1978                                             2009

 

Discografie Ian Anderson:

 

Walk into Light                                                                                1983   

Divinities: Twelve Dances with God                                                 1995                          

The Secret Language of Birds                                                          2000               

Rupi’s Dance                                                                                   2003

Thick as a Brick 2                                                                            2012

Homo Erraticus                                                                               2014